مجازات عدم تمکین مرد از زن چیست

در نظام حقوقی ایران، مفهوم عدم تمکین مرد به معنای سرپیچی از وظایف قانونی و شرعی همسر است که می تواند پیامدهای حقوقی متعددی برای او داشته باشد. این پیامدها مستقیماً به شکل مجازات کیفری (جز در مورد عدم پرداخت نفقه) نیستند، بلکه اغلب شامل حق طلاق برای زن به دلیل عسر و حرج و مطالبه حقوق مالی او می شود. این موضوع جنبه های مختلفی دارد که در ادامه به تفصیل بررسی خواهیم کرد.

زندگی مشترک، مجموعه ای از حقوق و وظایف متقابل است که بر عهده زن و مرد قرار دارد. قانون گذار و شرع، برای حفظ بنیان خانواده و تضمین پایداری آن، چارچوب هایی را برای این روابط تعیین کرده اند. غالباً وقتی صحبت از «تمکین» می شود، اذهان عمومی به سمت وظایف زن معطوف می گردد، اما مردان نیز در قبال همسر خود تکالیفی دارند که عدم انجام آن ها می تواند منجر به بروز مشکلات جدی حقوقی و فروپاشی خانواده شود. در این مقاله به بررسی دقیق مفهوم «عدم تمکین مرد»، تفاوت آن با عدم تمکین زن، وظایف قانونی مردان و پیامدهای حقوقی و شرعی عدم رعایت این وظایف می پردازیم تا خوانندگان با آگاهی کامل تری نسبت به این موضوع مهم اقدام کنند.

مفهوم شناسی: تفاوت تمکین زن و عدم انجام وظایف مرد

در ادبیات حقوقی و عرف جامعه، واژه «تمکین» عمدتاً برای بیان وظایف زن در قبال شوهر به کار می رود. این وظایف به دو دسته «تمکین عام» (مانند پذیرش زندگی در منزل مشترک و اطاعت از تصمیمات کلی خانواده که خلاف شرع و قانون نباشد) و «تمکین خاص» (مانند برقراری رابطه زناشویی) تقسیم می شوند. با این حال، استفاده از اصطلاح «تمکین مرد» به همان معنای تبعیت و اطاعت از زن، در قوانین ایران یا رویه قضایی رایج نیست و از دقت حقوقی کافی برخوردار نیست.

قانون مدنی و قانون حمایت خانواده، وظایف مشخصی را برای مردان در قبال همسرانشان تعریف کرده اند. عدم انجام این وظایف توسط مرد، در واقع به معنای «عدم ایفای مسئولیت های قانونی و شرعی» است. این وضعیت، که در میان عامه مردم گاهی به اشتباه «عدم تمکین مرد» خوانده می شود، به تضییع حقوق زن می انجامد و پیامدهای حقوقی خاص خود را دارد. بنابراین، مهم است که درک کنیم «تمکین مرد» به معنای «تمکین زن» نیست، بلکه به قصور مرد در انجام تعهدات خود اشاره دارد. در بخش های بعدی، به تفصیل به این وظایف و پیامدهای ناشی از عدم انجام آن ها خواهیم پرداخت.

وظایف کلیدی مرد در قبال همسر

مرد در کانون خانواده، مسئولیت های متعددی بر عهده دارد که هم جنبه مالی دارند و هم جنبه غیرمالی. عدم انجام هر یک از این وظایف می تواند برای زن چالش هایی جدی ایجاد کرده و در نهایت منجر به پیگیری های قانونی شود. مهم ترین این وظایف و ارتباط آن ها با موضوع بحث عبارتند از:

تأمین نفقه و پیامدهای عدم پرداخت آن

یکی از اساسی ترین و قانونی ترین وظایف مرد، تأمین نفقه همسر و فرزندان است. نفقه شامل تمامی نیازهای متعارف و متناسب با شأن زن است که برای ادامه زندگی لازم است، مانند خوراک، پوشاک، مسکن، اثاث منزل و هزینه های درمانی. عدم تأمین نفقه توسط مردی که توانایی مالی دارد، نه تنها یک تخلف حقوقی است بلکه تنها مصداق از عدم انجام وظایف مرد است که مستقیماً می تواند مجازات کیفری (حبس) در پی داشته باشد. این موضوع در بخش ضمانت اجراها با جزئیات بیشتر بررسی خواهد شد.

حسن معاشرت و ایجاد محیط امن

مرد موظف است که با همسر خود به نیکی و حسن معاشرت رفتار کند. این وظیفه شامل ایجاد محیطی آرام، پرهیز از آزار و اذیت کلامی یا فیزیکی، توهین، تحقیر، و هرگونه خشونت است. حسن معاشرت به معنای رعایت احترام متقابل و ایجاد فضایی امن و محبت آمیز در خانه است تا زن در آن احساس آرامش و امنیت کند. سوء معاشرت مرد، مانند کتک زدن یا فحاشی مداوم، می تواند مصداق عسر و حرج زن قرار گیرد و حق طلاق را برای او ایجاد کند.

تهیه مسکن و عدم ترک منزل

مرد مکلف است مسکنی متناسب با شأن و موقعیت اجتماعی زن تهیه کند و او را به زندگی در آنجا دعوت نماید. این مسکن باید مستقل باشد، مگر اینکه زن با سکونت در منزل مشترک با خانواده شوهر موافقت کرده باشد. عدم تهیه مسکن مناسب، یا اجبار زن به زندگی در شرایط نامناسب، می تواند زمینه ساز پیگیری حقوقی از سوی زن شود. همچنین، مرد نباید بدون عذر موجه و برای مدت طولانی منزل مشترک را ترک کند. ترک طولانی مدت منزل بدون اطلاع و اجازه زن و بدون تأمین نیازهای او، یکی از مصادیق بارز عدم انجام وظایف زناشویی است که می تواند پیامدهای جدی حقوقی برای مرد به همراه داشته باشد، از جمله حق طلاق برای زن.

برقراری رابطه زناشویی و رفع نیازهای عاطفی

اگرچه اصطلاح «تمکین خاص» بیشتر برای وظایف زن به کار می رود، اما مرد نیز موظف است نیازهای عاطفی و جنسی همسر خود را در حد متعارف، شرعی و بدون اجبار و زیاده روی برآورده سازد. عدم برقراری رابطه زناشویی بدون عذر موجه (مانند بیماری) و برای مدت طولانی، می تواند به عسر و حرج زن منجر شده و حق طلاق را برای او ایجاد کند. علاوه بر این، بی توجهی مستمر به نیازهای عاطفی زن و ایجاد فضای سرد و بی روح در زندگی مشترک نیز می تواند زمینه ساز بروز مشکلات جدی شود.

عدم ایجاد عسر و حرج برای زوجه

یکی از مهم ترین وظایف کلی مرد، این است که با اعمال، رفتار یا ترک فعل خود، شرایطی را ایجاد نکند که ادامه زندگی برای زن «غیرقابل تحمل» شود. عسر و حرج می تواند ناشی از هر یک از موارد فوق یا ترکیبی از آن ها باشد. مصادیق عسر و حرج بسیار گسترده است و تشخیص آن بر عهده دادگاه است. برای مثال، زندانی شدن طولانی مدت مرد، اعتیاد شدید و زیان آور، یا ابتلا به بیماری های صعب العلاج که زن را در معرض خطر قرار دهد، همگی می توانند از مصادیق عسر و حرج باشند.

ضمانت اجراهای حقوقی عدم انجام وظایف توسط مرد

همانطور که پیش تر اشاره شد، در نظام حقوقی ایران، برای اکثر مصادیق «عدم انجام وظایف مرد» مجازات کیفری مستقیم وجود ندارد. این موضوع تفاوت عمده ای با عدم تمکین زن دارد که می تواند مستقیماً به قطع نفقه منجر شود. با این حال، عدم انجام وظایف قانونی و شرعی مرد، پیامدها و ضمانت اجراهای حقوقی و مدنی خاص خود را به همراه دارد که زن می تواند با استناد به آن ها، حقوق خود را پیگیری کند.

عدم وجود مجازات کیفری مستقیم (جز نفقه)

قانون گذار ایرانی، برای صرف عدم حسن معاشرت، عدم توجه به نیازهای عاطفی همسر، یا حتی در برخی موارد عدم برقراری رابطه زناشویی (در صورتی که به عسر و حرج زن نرسد یا دلایل موجهی از سوی مرد وجود داشته باشد)، مجازات حبس یا جزای نقدی تعیین نکرده است. این یعنی زن نمی تواند صرفاً به دلیل اینکه شوهرش با او خوش رفتاری نمی کند یا به نیازهای عاطفی او بی توجه است، دعوای کیفری طرح کند و درخواست مجازات زندان برای او داشته باشد. تنها استثنای مهم در این زمینه، عدم پرداخت نفقه است.

حق طلاق برای زن به دلیل عسر و حرج

مهم ترین و مؤثرترین ضمانت اجرا در برابر عدم انجام وظایف مرد، حق طلاق برای زن به دلیل عسر و حرج است. عسر و حرج به شرایطی گفته می شود که ادامه زندگی زناشویی برای زن به دلایلی که خارج از اراده اوست، دشوار و غیرقابل تحمل می شود و بقای زوجیت موجب مشقت برای او گردد. مصادیق عسر و حرج ناشی از عدم انجام وظایف مرد بسیار گسترده است و تشخیص آن بر عهده قاضی است. برخی از این مصادیق عبارتند از:

• ترک زندگی مشترک طولانی مدت: اگر مرد بدون عذر موجه، حداقل شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال، منزل مشترک را ترک کند و تکلیف زندگی را مشخص نکند.
• سوء معاشرت یا اعتیاد زیان آور: رفتار خشونت آمیز، توهین و تحقیر مستمر، یا اعتیاد مرد به مواد مخدر یا الکل که به بنیان خانواده لطمه می زند و ادامه زندگی را برای زن غیرقابل تحمل می کند.
• عدم برقراری رابطه زناشویی: اگر مرد بدون عذر موجه (نظیر بیماری یا عدم توانایی) برای مدت طولانی از برقراری رابطه زناشویی خودداری کند و این امر موجب تضییع حقوق زن و عسر و حرج او شود.
• عدم تأمین نیازهای مالی: در صورتی که مرد نفقه را پرداخت نکند و زن نیز به هر دلیلی پیگیر نفقه کیفری نباشد، این عدم تأمین می تواند به عسر و حرج منجر شود.
• وجود بیماری های صعب العلاج یا جنسی: بیماری هایی که ادامه زندگی مشترک را برای زن دشوار یا خطرناک می کند.
• زندانی شدن مرد: در صورتی که مرد به حبس طولانی مدت محکوم شود و این امر برای زن ایجاد عسر و حرج کند.

بسیاری از موارد عدم انجام وظایف مرد، اگر در قالب شروط دوازده گانه ضمن عقد نکاح گنجانده شده و توسط زوجین امضا شده باشند، می توانند مستقیماً به حق طلاق برای زن منجر شوند و مسیر پیگیری حقوقی را تسهیل کنند.

مطالبه کامل حقوق مالی (مهریه، اجرت المثل، نحله)

عدم انجام وظایف مرد، به هیچ وجه تأثیری بر حق زن برای مطالبه مهریه خود ندارد. مهریه حقی است مستقل که به محض وقوع عقد نکاح برای زن ایجاد می شود و او می تواند هر زمان که بخواهد (عندالمطالبه) یا در صورت توانایی مالی مرد (عندالاستطاعه)، آن را مطالبه کند. علاوه بر مهریه، زن می تواند سایر حقوق مالی خود نظیر اجرت المثل ایام زندگی مشترک (در صورتی که کارهایی در منزل انجام داده که شرعاً بر عهده او نبوده)، نحله (در صورت طلاق از طرف مرد و عدم استحقاق اجرت المثل) و در صورت وجود شروط ضمن عقد، نصف دارایی مرد را نیز مطالبه کند. حتی در صورت اثبات عدم تمکین مرد، این حقوق به قوت خود باقی هستند و زن می تواند آن ها را پیگیری کند.

تأثیر بر ازدواج مجدد مرد

در صورتی که مرد قادر به تأمین نفقه همسر اول خود نباشد یا از انجام وظایف زناشویی خود سرباز زند و زن به دلیل عسر و حرج، همچنان در عقد او باشد، مرد نمی تواند بدون اذن دادگاه اقدام به ازدواج مجدد کند. دادگاه در چنین مواردی، صرفاً در صورت احراز توانایی مرد برای تأمین نیازهای همسر اول و دوم و رفع عسر و حرج همسر اول، اجازه ازدواج مجدد را صادر می کند.

چگونگی اثبات و پیگیری حقوق زن در دادگاه

برای اینکه زن بتواند حقوق خود را به دلیل عدم انجام وظایف قانونی توسط مرد پیگیری کند، باید بتواند ادعای خود را در دادگاه اثبات نماید. اثبات این موارد نیازمند ارائه مدارک و دلایل کافی است.

مدارک و دلایل لازم برای اثبات

مهم ترین مدارک و دلایلی که زن می تواند برای اثبات عدم انجام وظایف مرد ارائه دهد، شامل موارد زیر است:

• اظهارنامه رسمی: ارسال اظهارنامه به مرد برای دعوت او به زندگی مشترک، تأمین نفقه، رفع سوء معاشرت یا شروع زندگی زناشویی می تواند یکی از دلایل مهم باشد. بی توجهی مرد به اظهارنامه، دلیلی بر عدم تمایل او به انجام وظایف خواهد بود.
• شهادت شهود: شهادت افرادی نظیر همسایگان، اقوام یا دوستان که از ترک منزل توسط مرد، سوء معاشرت او، عدم تهیه مسکن یا سایر مصادیق عدم انجام وظایف مرد اطلاع دارند.
• اسناد و مدارک مالی: برای اثبات عدم پرداخت نفقه، می توان از گردش حساب بانکی، عدم وجود رسیدهای پرداخت، یا گواهی عدم پرداخت نفقه از طریق اجرای احکام استفاده کرد.
• گزارش کارشناسی: در برخی موارد خاص (نظیر بیماری های روانی یا جسمی که بر روابط زناشویی تأثیر می گذارد) و با درخواست دادگاه، ممکن است نیاز به گزارش کارشناسی پزشکی قانونی یا روانشناسی باشد.
• اقرار مرد: اگر مرد در دادگاه یا خارج از آن به عدم انجام وظایف خود اقرار کند، این اقرار دلیل محکمی خواهد بود.
• مدارک الکترونیکی: پیامک ها، ایمیل ها، یا مکالمات ضبط شده (با رعایت قوانین مربوط به ارائه در دادگاه) که نشان دهنده ترک منزل، تهدید، توهین، یا سایر موارد عدم انجام وظایف باشد، می تواند با تشخیص قاضی مورد استناد قرار گیرد.
• استشهادیه محلی: در مواردی که ترک منزل یا سوء معاشرت مرد توسط افراد محلی قابل گواهی باشد، استشهادیه محلی می تواند به عنوان یک دلیل کمکی ارائه شود.

مراحل قانونی پیگیری

برای پیگیری حقوقی، زن باید مراحل زیر را طی کند:

1. مشاوره با وکیل متخصص حقوق خانواده: به دلیل پیچیدگی های حقوقی، دریافت مشاوره از یک وکیل مجرب برای انتخاب بهترین مسیر قانونی و جمع آوری مدارک لازم، ضروری است.
2. تنظیم و ثبت دادخواست: بسته به نوع مطالبه، دادخواست با موضوع مناسب (مانند الزام به پرداخت نفقه، درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج، مطالبه مهریه، اجرت المثل و…) در دفاتر خدمات قضایی الکترونیک ثبت می شود.
3. حضور در جلسات دادگاه: زن باید در جلسات دادگاه حضور یابد و دلایل و مستندات خود را به قاضی ارائه دهد و به سوالات پاسخ دهد.
4. پیگیری روند قضایی: روند قضایی تا صدور حکم نهایی باید پیگیری شود. در صورت عدم رضایت از رأی اولیه، امکان تجدیدنظرخواهی نیز وجود دارد.

مقایسه عدم تمکین زن و عدم انجام وظایف مرد: پیامدها و ضمانت اجراها

برای درک کامل موضوع، لازم است تفاوت های اساسی بین «عدم تمکین زن» و «عدم انجام وظایف مرد» و پیامدهای قانونی هر یک را به صورت شفاف مقایسه کنیم. این تفاوت ها عمدتاً ریشه در تعریف وظایف و مسئولیت های قانونی هر یک از زوجین در نظام حقوقی ایران دارند.

ویژگی	عدم تمکین زن (نشوز)	عدم انجام وظایف مرد (عدم تمکین مرد)
مفهوم	امتناع زن از انجام وظایف خاص زناشویی (زندگی در منزل مشترک، برقراری رابطه زناشویی) بدون عذر موجه.	امتناع مرد از انجام وظایف قانونی و شرعی خود (مانند پرداخت نفقه، حسن معاشرت، تأمین مسکن، برقراری رابطه زناشویی) بدون عذر موجه.
پیامد اصلی برای زن/مرد	قطع حق نفقه زن.	حق طلاق برای زن به دلیل عسر و حرج، امکان مطالبه کامل حقوق مالی زن (مهریه، اجرت المثل و…).
امکان ازدواج مجدد	مرد می تواند با اثبات نشوز زن و اذن دادگاه، اقدام به ازدواج مجدد کند.	در صورت عدم تأمین نفقه یا ایجاد عسر و حرج برای همسر اول، مرد نمی تواند بدون اذن دادگاه و اثبات توانایی خود، ازدواج مجدد کند.
مجازات کیفری مستقیم	ندارد.	فقط برای عدم پرداخت نفقه (حبس تعزیری از ۶ ماه تا ۲ سال). برای سایر موارد عدم انجام وظایف، مجازات کیفری مستقیم وجود ندارد.
دعوای الزام به تمکین	مرد می تواند دعوای الزام به تمکین زن را در دادگاه طرح کند.	«الزام به تمکین مرد» به این معنا در دادگاه پذیرفته نمی شود. زن باید دعاوی مرتبط با حقوق خود (مانند الزام به پرداخت نفقه، طلاق به دلیل عسر و حرج) را مطرح کند.
تأثیر بر مهریه	عدم تمکین (نشوز) زن تأثیری بر حق او برای مطالبه مهریه ندارد.	عدم انجام وظایف مرد نیز تأثیری بر حق زن برای مطالبه مهریه ندارد.

این مقایسه نشان می دهد که اگرچه هر دو حالت «عدم ایفای وظیفه» (چه از سوی زن و چه از سوی مرد) به معنای عدم ایفای وظایف زناشویی است، اما پیامدها و مسیرهای قانونی برای هر یک متفاوت است. در مورد مرد، تأکید بیشتر بر ایجاد حق طلاق برای زن و تضمین حقوق مالی اوست، در حالی که در مورد زن، پیامد اصلی قطع نفقه است.

نگاه شرعی و اخلاقی به عدم انجام وظایف مرد

مسائل حقوقی و قانونی، اگرچه برگرفته از مبانی شرعی هستند، اما گاهی در جزئیات اجرایی تفاوت هایی با احکام فقهی و اخلاقی دارند. در خصوص «عدم انجام وظایف مرد» نیز لازم است بین مفهوم «گناه شرعی» و «مجازات قانونی» تمایز قائل شویم.

مسئولیت شرعی و تضییع حقوق

از منظر شرعی، اسلام تأکید فراوانی بر حسن معاشرت، رعایت حقوق متقابل زوجین، تأمین نفقه، و رفع نیازهای عاطفی و جنسی همسر دارد. بنابراین، اگر مردی بدون عذر موجه شرعی و قانونی، از انجام وظایف خود در قبال همسرش (مانند تأمین نفقه، خوش رفتاری، و برقراری رابطه زناشویی در حد متعارف) سر باز زند، مرتکب «تضییع حق» همسر خود شده است. تضییع حقوق دیگران، در نگاه دین اسلام، عملی نکوهیده و گناه محسوب می شود و فرد باید در پیشگاه خداوند پاسخگو باشد.

برای مثال، عدم پرداخت نفقه توسط مرد متمکن، نه تنها یک جرم قانونی است، بلکه از نظر شرعی نیز به شدت مذموم و گناه بزرگی است؛ چرا که به معنای تضییع حق واجب همسر و فرزندان است. همچنین، ترک منزل بدون عذر شرعی و یا عدم توجه به نیازهای عاطفی و جنسی همسر (در صورت توانایی و عدم وجود مانع)، از نظر اخلاقی و شرعی، رفتاری ناپسند و در برخی موارد مصداق «ظلم» به همسر محسوب می شود.

تفاوت با مجازات قانونی

این نکته حائز اهمیت است که دادگاه های حقوقی، مستقیماً به «گناه شرعی» فرد رسیدگی نمی کنند و نمی توانند برای گناهان، مجازات قضایی تعیین کنند. وظیفه دادگاه، رسیدگی به «پیامدهای قانونی» و حقوقی ناشی از عدم انجام وظایف است. به همین دلیل است که در بسیاری از موارد «عدم انجام وظایف مرد»، به جای مجازات کیفری، با ضمانت اجراهایی نظیر حق طلاق برای زن یا الزام به پرداخت حقوق مالی مواجه می شویم.

نقش شروط ضمن عقد در احقاق حقوق زن

شروط دوازده گانه مندرج در قباله ازدواج، که در صورت امضا توسط زوجین اعتبار حقوقی می یابند، نقش بسیار مهمی در حمایت از حقوق زن در برابر عدم انجام وظایف مرد دارند. این شروط، که به «حق طلاق» زن در شرایط خاص مشهورند، می توانند راهکار مؤثری برای زنانی باشند که همسرشان از انجام وظایف خود سر باز می زند.

با امضای این شروط، در صورتی که یکی از آن ها محقق شود، زن می تواند با مراجعه به دادگاه و اثبات آن شرط، از دادگاه درخواست طلاق کند و دادگاه نیز مرد را ملزم به طلاق دادن زن خواهد کرد. برخی از مهم ترین شروطی که مستقیماً به عدم انجام وظایف مرد مربوط می شوند، عبارتند از:

• ترک زندگی خانوادگی توسط زوج: در صورتی که زوج بدون عذر موجه، زندگی مشترک را شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال ترک کند.
• عدم پرداخت نفقه: در صورتی که زوج به مدت شش ماه نفقه زوجه را پرداخت نکرده یا نتواند پرداخت کند و اجبار او نیز ممکن نباشد.
• سوء معاشرت یا ابتلا به امراض صعب العلاج: در صورتی که سوء معاشرت زوج به حدی باشد که ادامه زندگی را برای زن غیرقابل تحمل کند، یا زوج به امراض صعب العلاجی مبتلا باشد که زندگی مشترک را برای زن دشوار سازد.
• اعتیاد زوج: در صورتی که اعتیاد زوج به مواد مخدر یا مشروبات الکلی به بنیان خانواده ضرر بزند و ادامه زندگی را برای زن غیرممکن کند.
• محکومیت قطعی زوج به حبس: در صورتی که زوج به حبس پنج سال یا بیشتر محکوم شود.

این شروط، به زن این امکان را می دهند که در صورت عدم انجام وظایف اساسی توسط مرد، بدون نیاز به اثبات عسر و حرج به صورت عام، از حق طلاق خود استفاده کند و پروسه طلاق برای او تسهیل شود. بنابراین، توصیه می شود زوجین در زمان عقد، نسبت به مطالعه و درک کامل این شروط و تصمیم گیری آگاهانه در مورد امضای آن ها اقدام کنند.

نتیجه گیری

مفهوم «عدم تمکین مرد از زن» در نظام حقوقی ایران به معنای عدم انجام وظایف قانونی و شرعی مرد در قبال همسرش است. این وظایف شامل تأمین نفقه، حسن معاشرت، تهیه مسکن مناسب، برقراری رابطه زناشویی در حد متعارف و عدم ترک منزل مشترک بدون عذر موجه است. برخلاف عدم تمکین زن که پیامد اصلی آن قطع نفقه است، برای عدم انجام وظایف مرد (جز در مورد عدم پرداخت نفقه که مجازات کیفری دارد)، مجازات زندان یا جزای نقدی مستقیم وجود ندارد.

پیامدهای حقوقی اصلی برای مردی که از انجام وظایف خود سر باز می زند، بیشتر به سمت ایجاد حق طلاق برای زن به دلیل عسر و حرج و امکان مطالبه تمامی حقوق مالی زن (مهریه، اجرت المثل، نحله و نصف دارایی در صورت شروط ضمن عقد) سوق پیدا می کند. اثبات این موارد نیازمند ارائه مدارک مستند نظیر اظهارنامه، شهادت شهود، اسناد مالی و در موارد خاص، گزارش کارشناسی است.

تفاوت اساسی بین عدم تمکین زن و مرد در نوع ضمانت اجراها و مسیرهای قانونی پیگیری است. از جنبه شرعی و اخلاقی، عدم انجام وظایف توسط مرد، تضییع حق همسر و عملی ناپسند تلقی می شود، اگرچه دادگاه ها به صورت مستقیم به «گناه شرعی» رسیدگی نمی کنند.

با توجه به پیچیدگی های حقوقی این موضوع، اکیداً توصیه می شود که زنان و مردان، قبل از هرگونه اقدام قانونی، با یک وکیل متخصص در امور خانواده مشورت کنند تا بهترین راهکار متناسب با شرایط خاص پرونده خود را شناسایی و پیگیری نمایند.